CVEN-perikelen 2

Publicatie datum: 1991-01-01
Collectie: 22
Volume: 22
Nummer: 4
Pagina’s: 138-147

Documenten

a braet stel len hij beziet de gevolgde procedure en het uiteindelijke resultaat cve n xander noe cve n geachte docenten cve n perikelen 2 nu de c v en alle commentaren op haar voorlo de cven commissie vernieuwing eindexa pige voorstellen heeft verwerkt wil zij u van menprogramma s nederlandse taal en letter het volgende op de hoogte stellen kunde vwo en havo heeft wederom een i de uitslag van de schriftelijke enquete onder 150 nieuwsbrief voor docenten nederlands vwo schole n en havo uitgebracht bij deze brief is een sa 2 de hoofdlijnen van de definitieve voorstelle n menvatting van de definitieve voorstellen van 3 de kwesties die op 1 3 juni a s in een gesprek de commissie en een vergelijkend overzicht met staatssecretaris wallage door de cv en aan gevoegd in dit overzicht worden de definitieve de orde zullen worden gesteld voorstellen vergeleken met de voorlopige en met de huidige situatie i d e e nq u t e in de vorige nieuwsbrief deden de volledige uitslag van de door de cve n wij verslag van de veldraadplegingen in rotter gehouden enquete zal samen met een overzicht dam en zwolle de uitslag van de enquete res van andere commentaren en een officiele reac pons 56 procent bevestigt in hoofdzaak het tie van de commissie later in het jaar verschij beeld van dat verslag al is vooral het oordeel nen in het eindrapport van de c v en deze uit over de zogenoemde herschrijftoets en het ex eindelijke voorstellen worden gepresenteerd periment taalkunde positiever hieronder ge aan staatssecretaris wallage de commissie zal ven wij de uitslag beknopt weer de volledige van deze gelegenheid gebruik maken een toe uitslag kunt u te zijner tijd in het eindrapport lichting te geven hierbij zal met name ingegaan van de c v e v aantreffen worden op de randvoorwaarden waarbinnen in de vragenlijst werden om te beginnen alle een dergelijk voorstel kan worden uitgevoerd onderdelen van het schoolonderzoek en het het veld vindt de voorstellen overwegend centraal schrijftelijk examen aan de orde ge niet haalbaar de commissie heeft gezien haar steld men kon per onderdeel aangeven of men opdracht een voorstel geponeerd dat nauw het met het voorgestelde grotendeels eens of aansluit bij het door de stichting centrum oneens was of geen mening had en men kon voor onderwijsonderzoek sco uitgevoer alternatieven aandragen vervolgens werd op de behoeftenonderzoek het nieuwe examen vergelijkbare wijze een oordeel gevraagd over moet immers voldoen aan de maatschappelijke de uitgangspunten en over de uitvoerbaarheid behoefte van het totale voorgestelde programma men hieronder vindt u de nieuwsbrief de samen kon reducties aangeven vatting van de definitieve voorstellen en het ver bij de voorstel l en voor de examenonderdelen gelijkend overzicht deze worden gevolgd door kregen de twee c s e voorstellen zeer veel bijval de tekst van de lezing die a braet voorzitter minder dan to procent verklaarde zich tegen van de c v e x op zt februari op persoonlijke titel bij de so voorstellen was er veel meer kritiek hield voor leraren nederlands van brabantse ongeveer twee derde van de respondenten ohto scholen hij geeft commentaar op de keerde zich tegen de voorstellen voor de mon reacties naar aanleiding van de voorlopige delinge vaardigheden een kleine meerderheid voorstellen van de c v e n het maakt de besluit was ook tegen letterkunde i terwijl letter kun vorming van de commissie enigszins doorzich de 2 slechts bij een meerderheid in goede tig ten slotte reageert xander noe op de voor aarde viel de herschrijftoets daarentegen kree g 138 moer 1991 4 bijval van twee derde van de respondenten toets gedeeltelijk te laten bestaan uit een zelf op het experiment taalkunde werd verdeeld standig op te stellen brief en dergelijke gereageerd er waren veel onthoudingen en de bij letterkunde is volstaan met het aangeven voor en tegenstanders hielden elkaar in even van minimumgetallen de eis van gedeeltelijke wicht representativiteit en de combinatie van tekstbe de uitgangspunten werden door meer dan studering en tekstervaring de oorspronkelijke 8o procent onderschreven maar bij de uitvoer voorstellen zijn suggesties geworden baarheid van het geheel oordeelde juist meer bij de cse onderdelen onder andere bij de sa dan 8o procent negatief de mondelinge vaar menvatting is een en ander verhelderd digheden letterkunde i en taalkunde werden het meest genoemd als te schrappen onderde onderhoud met de staat s se c r e taris len tijdens het gesprek over de definitieve voor stellen zal de cv en de staatssecretaris enerzijds hoewel de cven nog vele andere vaak heel wijzen op de vooruitgang die naar haar mening weloverwogen commentaren op haar voorlo deze voorstellen inhouden anderzijds zal zij pige voorstellen heeft gekregen heeft ze de uit aandacht vragen voor problemen die optimale slag van de schriftelijke enquete als belangrijk realisering van de voorstellen in de weg staan ste richtsnoer voor de definitieve voorstellen wat het eerste betreft zal zij erop aandringen dat gekozen zoals al eerder door de commissie is de voorstellen zo snel mogelijk worden inge aangegeven heeft zij met haar voorlopige voerd denk bij voorbeeld aan de wenselijkheid voorstellen welbewust overgevraagd dat was snel een eind te maken aan de impasse bij de sa nodig om de breedte van het vak en het behoef menvatting van de problemen zal wat de c v e n tenonderzoek recht te doen en de leraren zelf aangaat vooral de werksituatie van de leraren een uitspraak te laten doen over onderwijs en nederlands veel aandacht krijgen er zal uitge toetsbaarheid het standpunt van de cven is legd worden waarom maatschappelijk wense dat de voorlopige voorstellen aangeven wat lijk onderdelen onder de huidige omstandighe vakinhoudelijk en maatschappelijk beschouwd den op de meeste scholen niet uitvoerbaar zijn eigenlijk zou moeten gebeuren maar zij is de commissie zal de staatssecretaris voorstellen het met de docenten eens dat deze voorstellen onderzoek naar verbetering van de omstandig onder de huidige voorwaarden niet volledig heden te laten doen uitvoerbaar zijn voor alle docenten d r a b r a e t vooiz1ttei c v e n de defini t i e ve voorstellen o p 1 3 ju ni a s worden de definitieve voorstellen met staatssecretaris wallage besproken in de bijlage treft u de hoofdzaken van deze definitieve voor cve n stellen aan ze zullen l ater in het jaar integraal in het eindrapport van de cv en gepubliceerd samenvatting van worden zoals u kunt zien verschillen de definitieve de definitieve voorstellen voorstellen afgezien van niet weergegeven de tails op de volgende punten van de voorlopige versie de mondelinge vaardigheden en de herschrijf s c hool onde rzoe k toets worden vooralsnog niet algemeen ver plicht eerst moet de overheid de voorwaarden voorlezen is voor havo en vwo als onderdeel voor het onderwijzen toetsen en beoorde len van het schoolonderzoek geschrapt hetzelfde verbeteren geldt voor het onderdeel tekstbegrip voor vwo bij de mondelinge vaardigheden is toegevoegd spreken en luisteren zijn in onderling verband de beschouwende of uiteenzetten d e voordracht in het schoolonderzoek opgenomen hierbij met vragen na bij de herschrijftoets wordt moeten de kandidaten minimaal aan een van de nadru kke l ijker gewezen op de mogelijkheid de volgende soorten gedachtenwisselingen deel 1991 4 mo e r 139 nemen beschouwende of uiteenzettende voor didaten blijk geven van hun vermogen verant dracht met vragen na betogende voordracht woorde uitspraken te doen over de besproken met discussie na debat en dergelijke en of taalverschijnselen en taalkwesties groepsdiscussie het onderdeel mondelinge taalvaardigheid is vooralsnog niet algemeen centraal examen verplicht het schoolonderzoek letterkunde heeft betrek evenals in de huidige situatie zal het centraal king op minimaal vijfentwintig vwo of vijf examen zowel voor havo als vwo twee zittin tien xnvo literaire werken met hun achter gen omvatten gronden ongeveer de helft van die werken het centraal examen leesvaardigheid werd tekst moet representatief zijn voor de nederlandse begrip genoemd voor havo en vwo is te be literatuurgeschiedenis voor vwo van de pe schouwen als een combinatie van de huidige riode van 1170 tot heden voor havo van de afzonderlijke examenvormen voor havo teks periode van minimaal 1916 tot heden uit verklaring en vwo samenvatting de k2ndi gangspunt van het schoolonderzoek vormen daten krijgen ten minste twee teksten oorge besprekingen van de werken die voorbereiden legd met vragen en opdrachten die een beroep op het interpreteren analyseren beoordelen en doen op de vaardigheden in het interpreteren het verslag uitbrengen over persoonlijke erva analyseren beoordelen en samenvatten tot de ringen met de werken de volgende suggesties verstrekte opdrachten behoort in elk geval de voor de inrichting van het schoolonderzoek opgave om ze lfstandig een beknopte samenvat zouden de vorm kunnen aannemen van een ting van een beschouwende of betogende tekst gesprek over een deel van de gekozen werken iooo a isoo woorden te maken dat aansluit bij tekstbestuderende en teksterva de examenvormen voor schrijfvaardigheid rende besprekingen een ander deel zou in werd stelvaardigheid genoemd zullen eveneens schriftelijke vorm gegoten kunnen worden een voor havo en vwo gelijk zijn voor beide werkstuk of een toets met vragen en opdrachten schooltypen verdwijnt het verhalend opstel de bij voorgelegd tekstmateriaal ontleend aan of finitief uit het centraal examen de kandidaten verband houdend met een aantal gemeen wordt een aantal schrijfopdrachten voorgelegd schappelijke werken op de lijst waaruit zij een keuze maken voor het schrijven nieuw als onderdeel van het schoolonderzoek van een beschouwing of een betoog van een is schrijfvaardigheid nieuw is ook de examen opgegeven lengte desgevraagd afgestemd op vorm nl herschrijfopdrachten de kandidaten een aangeduid publiek voor een experimentele moeten enkele functionele teksten zoals brieven periode van vijf jaar zal er gekozen kunnen op basis van een uitgewerkte casus en een ge worden uit vier examenvormen richte vraagstelling op redactionele kwaliteit i schrijfopdrachten in de vorm van een titel met beoordelen en deels ook daadwerkelijk her een korte toelichting schrijven desgewenst kan een deel van de toets 2 schrijfopdrachten die op de examenzitting van uit een zelfstandig op te stellen brief en derge documentatie voorzien zijn variant op de oude lijke bestaan dit onderdeel schrijfvaardigheid n opgave van het xnvo is evenals het onderdeel mondelinge taalvaar 3 schrijfopdrachten in aansluiting bij twee ruim digheid vooralsnog niet algemeen verplicht gekozen thema s die minimaal een jaar voor de ten slotte is er het experiment met een zitting bekendgemaak t zijn het zogenoemde schoolonderzoek taalkunde voor het vwo wan gedocumenteerde opstel neer het experiment positief geevalueerd 4 schrijfopdrachten in aansluiting bij twee docu wordt kan het onderdeel taalkunde na vijf jaar mentatiemappen van de individuele kandidaat definitief opgenomen worden in het school gericht schrijven onderzoek vwo bij hij schoolonderzoek taal de scholen krijgen ofwel de opgaven bij 1 2 kunde krijgen de kandidaten een of meer niet en 3 toegestuurd ofwel ze kiezen vooraf voor 4 behandelde teksten over taalkundige onderwer de genoemde examenonderdelen en vorme n pen voorgelegd die inhoudelijk aansluiten bij zijn zoals gezegd voor beide schooltypen ge de reeds in de lessen besproken teksten aan de lijk verschil bestaat alleen in de moeilijkheids hand van vragen en opdrachten moeten de kan graad vereiste beheersingsgraad van de opga ven 1 40 moer 19914 vergelijkend overzicht eindexamenprogramma s nederlandse taal en le tt erkunde voor vwo en hav o h uid i g e situatie voorlopige voorstellen definitieve voorstelle n schoolonderzoek schoolonderzoek sc hoolo nder zoek i voorlez e n t voorlezen geschrapt r vo o rlezen gesc hrap t 2 lui s teren 2 3 luisteren en spreken in onderling 2 3 lui ste ren en s pre ke n in o nde rling 3 sprek en verband mondelinge taalvaardig ver band m o nd e linge taalvaardig heidbij b etog e nde voo rdra cht m et h e id bij besc houwende of uiteen discussie nadebat e d en of zettende voordracht m et v rage n groepsdiscussie na b e to ge nd e voo rdrac ht m e t di s c uss i e nad ebat e d e n o f groeps discussie dit ond erd eel i s voor alsnog niet alge m ee n verpli ch t q l etterkund e g aat u i t van doo r d e 4 a l ette rkunde t literatuurgeschie 4 l e tt erkunde lij st van m ini m a al kandidaat ge le z en we rk denis aan de hand van vijf verplich vijfentwintig en vijftien liter aire te werken voor x avo vanaf 19 16 we rken voo r r esp v w o en h a v o 4b l ett erkunde 2 leesdoss i e r ove r ten voor v wo v anaf 1170 vo or x a v o min s te tie n we rke n voo r havo minimaal vanaf 1916 d e voo tl o r esp twintig werk en voor v w o p igevoor s te llen zijn verd er al s voo r havo vanaf 1916 s u ggesties te besc ho uwe n bovendien voor vwo nog 5 tekstbegrip 5 tekstbegrip vwo geschrap t 5 tekstbegrip vwo geschrap t toe gevoe gd toegevoegd 6 s c hrij fvaardi g heid herschrijfop 6 schrijfvaardigheid redactionee l dra chtenbij brieven beoordelen en her schrijven van brieven e d dit onderdeel is vooralsnog niet algemeen ver plich t b ove nd ie n voo r v w o bij wij ze van bovendien voor vwo bij wijze van e xp erim ent e n dan t er vervang i ng v rijwi l li g e xp e rim e nt van 6 sc hrijfva ardigheid 7 taalkund e vrage n en opdrac ht en 7 taalkund e vrag en e n opdrac hte n bij tek sten ove r taalkundige on bij teksten ov er taalkundige on derwerpen inhoudelijk aanslui derwerpen inhoudelijk aanslui tend bij b ehand eld e taalve r sc hijn tend bij be hand e lde ta alversc hij n se le n kwes t ies se le n kwesti es centraal examen centraal examen centraal exa men r tekstbegrip tekstbegrip heet nu leesvaardig i te k stbegrip heet v anaf nu lees havo tek st met vragen en op heid vaard ighe id drachten 2 2 uur h avo e n v w o teksten me t v ra ge n havo en v wo teks te n me t vragen vwo samenvatting 3 uur en opdrac ht en waarbij in e lk geval en o pdrachte n waarbij in e lk gev al een korte samenvat tin g sopdrac ht een ko rte same nvattin gso pd racht 3 uur 3 uur 2 stelvaardigheid 3 uur st elvaardigh eid heet nu schrijf x st elvaard i gh e id h eet vanaf nu havo ke uze ui t v aardigh eid 3 uur sc hrij fv aardigh e id 3 uur tite lop st el havo e n v wo ke uze u i t havo e n v wo v oo r experimen n opgave t i te lo p s t el tele periode van vijfjaar keuz e ui t g eri c ht schrijven o n gevee r d e n o pgave titelops te l v w o ke uze ui t g e do cumente erd op st el ong eveer de n opgave titelop s tel g e ric ht s chrijven g e do cum ent eerd ops tel g eri c ht schrijve n g e ric ht s chrijven opstel b eschouwing betoog of op st el be schouwing o f b etoo g opstel beschouwing of betoog verhaal van een b epaald e lengte vo o r een van een opgegeven lengte desge b epaald publ i ek m a w ve rhaal vraagd voor een aangeduid pu g eschrapt bli e k m a w verhaal gesc hrapt 1991 4 moer 1 4 1 daarom de extremen verder rusten en concen treer me ten eerste op punten van vrij massale a braet kritiek en ten tweede op die categorie commen taar die voor de cven richtinggevend is ge commentaar op commentaa r weest dat was de uitslag van de representatieve enquete onder sectievoorzitters het beste lijkt me nu gewoon deze uitslag op mijn beurt van commentaar te voorzien af en toe uitstapjes het preadvies over een verplichte literatuurlijst makend naar andere reacties heeft meer losgemaakt maar de voorlopige zoals sommigen van u weten liep de enquete voorstellen van de c v en hebben toch ook heel simpelweg de verschillende deelvoorstellen wat pennen typemachines tekstverwerkers en langs steeds kon men aangeven of men het tongen in beweging gezet ik som op ermee eens of oneens was en men kon des uit zichzelf hebben een twintigtal secties ne gewenst een alternatief voorstellen aar het derlands soms heel uitvoerige brieven aan de eind werd een oordeel gevraagd over de uit commissie geschreve n voerbaarheid van het totale programma we op verzoek van levende talen hebben zo n gaan eerst na wat een en ander heeft opgele vijfentwintig personen van leraar tot hoog verd leraar van vakbondsman tot werkgeversdirec teur een boeiende bundel met discussiebijdra wel meteen al bij het eerste onderdeel ging het genover de voorlopige voorstellen gevul d fout ruim twee derde van de ondervraagden tien organisaties als de lerarenverenigingen zag geen heil in de voorstellen voor de monde von en levende talen en verzorgingsinstellin linge vaardigheden mondelinge betogen de gen als sto en ctto hebben vaak zeer gedetail batten groepsdiscussies men het zag het niet leerd en technisch commentaar gelever d voor zich met volle klassen en weinig uren niet 84 van de iso aangeschreven sectievoorzitters te onderwijzen en evenmin te toetsen was de hebben meegewerkt aan een schriftelijke en standaardreactie velen vonden de voorstellen quet e inhoudelijk wel wenselijk al tekende zich ook op drie bijeenkomsten hebben in totaal meer een groep af die de traditionele spreekbeurt dan iso docenten mondeling ingesproked miste straks geef ik commentaar eerst over tot in papiervolume uitgedrukt de cvety voor de andere onderdelen stellen van 3 0 pagina s hebben meer dan soo pa het tweede onderdeel de zogenoemde her gina s commentaar opgeroepen schrijftoets ondervond voor een heel nieuw men was het niet altijd met elkaar eens zo idee verrassend veel bijval in tegenstelling tot was daar de groningse school die wel wat met name de leraren op de veldraadpleging in goeds zag in de voorstellen onder andere in zwolle steunde de overgrote meerderheid de groepsdiscussie en tekstervaring bij letter meer dan twee derde van de schriftelijk onder kunde maar die al met al kennelijk toch vond vraagde docenten deze nieuwe toets een kleine dat ons dierbare moedertaalonderwijs geofferd minderheid zag liever een eigenhandig opge werd op het altaar van de toetsbaarheid het stelde brief maar daarvoor was ook ruimte in cito daarentegen had ook wel waardering de voorstellen niets aan de hand dus bij dit voor bepaalde elementen zoals de herschrijf onderdeel zou je zeggen toch kom ik ook op opdracht en de letterkundetoets aan de hand van dit punt later nog terug vijf gemeenschappelijke werken maar vond dan het voorstel voor een dubbele toets let toch dat de voorstellen te veel toetstechnische terkunde een aan de hand van vijf gemeen wangedrochten bevatten zoals de groepsdis schappelijke werken en een op basis van een cussie en tekstervaring leesdossier kennelijk hebben veel docenten dit dergelijke tegenspraken maken tegenstrijdige vergeleken met wat ze nu doen en dat is in veel gevoelens los je wordt er zowel vrolijk als ver gevallen iets anders men volstaat bij voorbeeld drietig van uiteindelijk kun je er niet veel mee met een gesprek over de boekenlijst hoe dan ze dreigen je te stijven in de gedachte dat je de ook men reageerde verdeeld velen waren voor gulden middenweg hebt gevonden ik laat hier maar toch nog iets meer waren tegen de ee n 1 4 2 moer 1991 4 was tegen de vijf verplichte werken de ander interesseert was er nog een leraar te vinden die tegen het leesdossier en een derde tegen allebei het totale pakket uitvoerbaar vond ja die was eigenlijk was er maar een punt van duidelijke er maar hij bevond zich in een klein gezelschap overeenstemming het is een goed idee om op natuurlijk vond de meerderheid de optelsom vwo minimaal vijfentwintig en op xnvo mi niet te maken en men wenste vooral de monde nimaal vijftien werken te eisen straks mijn linge vaardigheden het experiment taalkunde commentaar en een van de letterkundetoetsen te schrap onderdeel 4 het experiment taalkunde deed pen het in feite ook verrassend goed zo iets nieuws ik maak de balans op van de zwaarwegende in een al overvol programma daar verwacht je kritiek de mondelinge vaardigheden zijn on alleen oppositie tegen nu is er hier en daar ook uitvoerbaar letterkunde zou gesaneerd en ge heftig tegen geageerd maar in de enquete zijn liberaliseerd moeten worden het vierkeuzen e meer voor dan tegenstanders bij een grote model bij het cse schrijfvaardigheid wordt groep onthouders laat ik hier eens wat ont door docenten te gemakkelijk aanvaard het hullent het experiment gaat wat de cven be programma in zijn totaliteit is onuitvoerbaar treft door maar als er over vijf jaar nog net wat hierop te zeggen zoveel tegegstanders zijn mag het niet alge meen verplicht worden laat ik met het laatste als we niet oppassen tot zover de schoolonderzoekonderdelen fysiek zwaarwegende punt beginnen de com over naar het centraal schriftelijk daar zou ik missie is het er zonder voorbehoud mee eens superkort over kunnen zijn wat de docenten dat zij met haar voorlopige voorstellen heeft betreft de voorstellen voor leesvaardigheid overvraagd het is zelfs welbewuste strategie het oude tekstbegrip en schrijfvaardigheid geweest om dat te doen haar gedachtengang de oude stelopdracht worden praktisch door was de volgende laten we uitgaan zoals ook iedereen aanvaard soms met kanttekeningen de opdracht van de overheid was van de uit als niet te veel korte tekstjes bij leesvaardig komsten van het behoeftenonderzoek van de heid en de samenvatting moet zelfstandig sco en bij ieder onderdeel een zo goed moge gemaakt worden maar dat was al de bedoeling lijk voorstel bedenken dat leverde een totaal van de commissie op dat volgens de cve n enerzijds in alle onder bij nadere beschouwing is er toch meer aan de delen maatschappelijk gezien wenselijk is hand niet met leesvaardigheid dat is zonder anderzijds voor de leraar nederlands onuit meer het minst controversiele onderdeel van voerbaar was de commissie had nu zelf bij het gehele programma noteert u maar weer voorbaat het mes in het totaal kunnen zetten dat gaat door maar de voorstellen voor schrijf dat leek haar echter om twee redenen niet ver vaardigheid zijn wel discutabel zeer discutabel standig ten eerste zou dan verborgen zijn zelfs niet dat de leraren ertegen zijn zij kun gebleven wat er idealiter minimaal zou moeten nen zich bijna zonder uitzondering schikken in gebeuren de overheid zou dan niet geconfron het schrappen van het verhalende opstel en de teerd kunnen worden met de consequenties van mogelijkheid uit vier typen beschouwende of haar eigen beleid namelijk dat de maatschappe betogende opdrachten te kiezen maar daar lijke behoefte moet bepalen wat er bij neder staan de leraren alleen in alle werkelijk a ll e lands onderwezen en getoetst moet worden andere commentatoren keerden zich fel tegen ten tweede zou de commissie dan de prioritei het vierkeuzenmodel men wilde hoogstens ten hebben gesteld terwijl het haar veel beter twee keuzen en niemand werkelijk niemand leek dat de docenten dat deden daarom heeft ze wilde het titelopstel gehandhaafd zien de mo willens en wetens het risico gelopen uitgekreten tieven hiervoor liepen uiteen van toetstech te worden voor wereldvreemde betweters die nische overwegingen door het bieden van een nog nooit een klaslokaal van binnen gezien heb keuze gaat de centraliteit verloren tot vak ben zeker geen lokaal met xnvo leerlingen inhoudelijke de bekende bezwaren tegen het erin onvoorbereid schrijven over van alles en nog hoe zal nu omgesprongen worden met de wat ook hierop moet ik later ingaan uitspraak dat het echt te veel is wees gerust tot slot de vraag die u wellicht het meest voorop staat dat wij niets over de ruggen va n 19914 moer 1 43 leraren willen invoeren in concreto hebben wij soort optimum is van validiteit betrouwbaar in gedachten een gedeelte van de voorste l len heid en efficientie ik licht toe de toets is rede voorwaardel ijk te presenteren aan wallage de lijk valide omdat deze draait om belangrijke boodschap zal zijn dit is wel wenselijk maar deelvaardigheden uit het professionele schrij kan alleen algemeen verplicht voorgeschreven ven van in het bijzonder functionele teksten worden als de overheid gunstiger voorwaarden redactioneel beoordelen en herschrijven is hier schept i k mag hier op dit moment nog niet in heel normaal natuurlijk is het jammer dat niet details treden maar u kunt erop vertrouwen dat het herschrijven van eigen teksten getoetst kan wij naar beste vermogen de leraar tegen ons en worden verder zal de toets door zijn relatief zijn eigen enthousiasme in bescherming zullen gesloten karakter vrij objectief en snel te be nemen de leraar nederlands mag het niet oordelen zijn dat kun je allemaal niet zeggen drukker krijgen dan hij het toch al heeft van welk type opstel ook al stel ik natuurlijk geen ruil voor een grote aanwinst dus waf dit is als ik het goed begrepen heb geen vak ook de overheid bijzonder blij mee zal zijn bondsmeeting maar een nascholingsbijeen toch is dit niet het hele verhaal ik kern nog komst dus over naar vakinhoudelijke zaken eenmaal terug op de uitvoerbaarh ed van het al zijn vakinhoud en de positie van de leraar totale programma die bleek gering welnu is nederlands onverbre kelijk verbonden i k wil er dan plaats voor een hoe dan ook arbeids het met u hebben over de problemen met de intensieve tweede schrijftoets met bijbehorende voorstellen voor de mondelinge vaardigheden voorbereiding zoiets noemen ze een reto de herschrijftoets letterkunde en het vierkeu rische vraag zenmodel bij het opstel letterkunde zet twee leraren nederlands bij elkaar en je hebt drie meningen als er een ter naar de positie van de mondelinge vaardighe rein is waarop deze uitspraak van inspecteur den in het huidige onderwijs en de huidige van den maagdenberg bij uitstek van toepas toetsing heb ik zelf onderzoek gedaan meer sing is dan is het het letterkunde onderwijs dan de helft geeft daar geen onderwijs in en van daar zitten goede en slechte kanten aan de serieuze toetsing is op even weinig scholen cven heeft in eerste instantie gedacht dat het sprake er is domweg geen traditie in en het is geen kwaad kon iets te stroomlijnen daarmee de vraag of dat alleen te wijten is aan gebrek is zij in feite ingegaan tegen de uitslag van een aan tijd natuurlijk moet er meer tijd komen taalunie onderzoek van enige jaren geleden bij voorbeeld in de vorm van bovenbouwklas waaruit bleek dat de leraren eigenlijk best tevre sen van maximaal twintig leerlingen maar dan den zijn met de huidige regeling die praktisch zijn we er nog niet er moet veel meer gebeu niets regelt dus het was voorspelbaar dat een ren misschien wel een wonder ik bedoel dat er nadere regeling op verzet zou stuiten persoon werk en toetsvormen gevonden moeten wor lijk ben ik ook van mening dat we wat te ver zijn den waarmee docenten kunnen durven en wil doorgeschoten daarmee kun je geen kwaliteit len werken vormen waarin ze kunnen geloven afdwingen als men het al eens zou kunnen vooral ik denk dat er uiteenlopende vormen worden over wat kwaliteit in dit verband in voor uiteenlopende docenten moeten zijn zo houdt en dat kun je niet volgens mij moet wel was het goed bedoeld maar waarschijnlijk con het volgende overeind blijven een deel van de traproduktief om in de voorlopige voorstellen toets moet betrekking hebben op tekstmateriaal geen plaats in te ruimen voor de gewone in historisch verband zodat de leerlingen hun spreekbeurt hiermee heb ik het laatste woord literairhistorische en theoretische kennis ook over de mondelinge vaardigheden niet gespro concreet kunnen en moeten tonen aan de hand ken maar daar kan ik hier ook maar beter niet van teksten een ander deel moet op niet louter naar streven cognitieve wijze bestaan in een gesprek over de met de grote bijval voor de herschrijftoets persoonlijke boekenkeuze in aansluiting bij een beter voor de toets in het redactioneel beoor aantal eerder gemaakte besprekingen delen en het herschrijven of schrijven van func tot slot het onderdeel dat bij de leraren geen tionele teksten ben ik persoonlijk heel blij dit vragen opriep maar bij deskundige buiten betekent steun voor een schrijftoets die een staanders des te meer de vierbaansweg bij he t 144 moer 1991 4 opstel als ik in uw plaats was zou ik er niet ge rust op zijn denkt u dat de overheid zo n met zichzelf in tegenspraak zijnde centrale toets xander noe pikt zal zij niet het advies van de deskundige buitenstaanders volgen en in elk geval het titel definitieve c v e n voorstellen opstel schrappen juist die vorm die blijkens een opiniepeiling van de cv e rr nog altijd de groot bekeken ste aanhang onder de docenten heeft ik moet u eerlijk zeggen dat ik het niet weet wel kan ik u zeggen dat de cv en de overheid zo n gefor ceerde keuze zal ontraden het verschil van me de titel van een artikel dat liesbeth gijsbers ning tussen enerzijds de deskundigen voor de heeft geschreven in onze taal goedbedoeld kaas en anderzijds die buiten de klas is een be gesleutel in de marge geeft aardig weer wat ik wijs te meer dat we hopeloos verdeeld zijn nu vind van de definitieve voorstellen van de kiezen zou onverantwoord zijn maar we kun c v en gijsbers gaat in op de vrees dat de voor nen de keuze ook niet eeuwig uitstellen van stellen niet haalbaar zullen zijn in de praktijk en daar het voorstel binnen vijf jaar uit te zoeken derhalve verzanden in een papieren vernieu welke stelopdracht inderdaad liefst een de wing hoewel de titel zoals gezegd kan dienen voorkeur verdient als mijn conclusie kom ik op andere gronden tot deze slotsom noot in april verscheen de nieuwsbrief van de cv en waarin zij meldt hoe het een en ander is dit betekent niet dat niets gedaan is met de uit gelopen in de bijlagen is een samenvatting van komst van de mondelinge veldraadplegingen in de definitieve voorstellen en een vergelijkend rotterdam en zwolle de heropvoering van de overzicht te vinden in dit korte commentaar ga spreekbeurt bij voorbeeld is een effect van ik in op de gevolgde procedure en de inhoud deze bijeenkomsten voor het bepalen van de van de voorstellen stemverhoudingen is de cven echter afgegaan op de uitslag van de enquete ook een vorm van proce dur e veldraadpleging die bovendien gehouden is onder een representatieve steekproef overi met veel tamtam werden de veldraadplegingen gens ontliep het mondeling en het schriftelijk in rotterdam en zwolle aangekondigd van commentaar elkaar weinig het mondelinge meet af aan maakte de commissie duidelijk dat was wat behoudender in moer is een aantal deze raadpleging van de docenten een belang keren beweerd dat de c v en te weinig rekening rijk moment in de besluitvorming zou zijn met het veld zou hebben gehouden zeker voor niets is minder waar gebleken op deze pijn diegenen die de vernieuwing van het onderwijs lijke gang van zaken werd al gewezen door de een warm hart toedragen is er meer reden om te sectie nederlands van het twickelcollege uit klagen over het feit dat er te veel rekening met hengelo en herman geerligs twickelcollege het veld gehouden is i99i geerligs i99i en door willemien ras i99i alhoewel deze commentaren de bijeen komst in zwolle betreffen is het niet aanneme lijk dat de procedure die daar gevolgd werd drastisch afwijkt van die in rotterdam de veldraadplegingen mogen dan niet repre sentatief genoemd worden het gaat me toch te ver ze als zoethoudertje te beschouwen als de commissie werkelijk deze raadplegingen zo belangrijk vond dan krijgen ze nu wel een vreemde plaats toebedeeld het accent ligt op het behoeftenonderzoek en de enquete onder honderdvijftig docenten dan wel secties waar 1991 4 moer 145 om dan zoveel tijd verspillen aan veldraadple linge vaardigheden niet in een examenpro gingen gramma thuishoren vreemd als je bedenkt dat de gevolgde procedure laat bij mij het gevoel een overgroot deel van het veld het titelopstel achter dat er van werkelijke invloed geen sprake wil handhaven alsof daar geen toetsproblemen is geweest in veel reacties klinken andere ge bestaan luiden waar zijn die in de definitieve voorstel len gebleven of moet je concluderen dat deze letterkunde de letterkunde wordt terug geluiden hebben geleid tot het schrappen van gebracht tot een onderdeel de toetsing van een een aantal voorstellen lijst van literaire werken wordt verp l icht ge de docenten in het veld krijgen van de defini steld de voorlopige voorstellen moeten wor tieve voorstellen niet meer dan de samenvatting den beschouwd als suggesties we zijn dus weer te zien dat is de commissie niet aan te rekenen terug naar af boden de voorlopige voorstellen het ministerie beslist hier immers over maar nog de mogelijkheid om het literatuurondp vervelend is het wel wijs leerlingvriendelijk in te richten de3p ver plichtingverengt zelfs de huidige scho6ionder inhoud zoekpraktijk er moeten natuurlijks afspraken komen over wat wel en wat niet literair is de voorlopige voorstellen bevatten hele aardige deze boeken worden zo gauw mogelijk voor suggesties voor met name de mondelinge vaar zien van een prima uittreksel in de serie boe digheden en het literatuurexamen ik ga onmid kenlijst van de hema verschijnt spoedig een dellijk akkoord met de opmerking dat deze on deeltje dat de meest voorkomende vragen en derdelen echter niet voldoen aan het toetsbaar antwoorden geeft en dat is toch wat we willen heidscriterium toch was ik erg blij met deze bereiken cultuuroverdracht ten voeten uit de voorstellen omdat zij wezenlijke onderdelen leerlingen moeten namelijk het roemrijk verle zichtbaar maakten in het huidige programma den leren kennen en waarderen de veel staat het weliswaar genoemd maar helaas vagere omschrijving in het huidige programma wordt het in de praktijk zelden onderwezen vind ik dan een beter alternatief monde l inge v aardigheden deze zijn sc hrij fv aardi g heid dit is eveneens in de weer terug verwezen naar het tweede plan definitieve voorstellen vooralsnog niet ver aanvankelijk werd dit onderdeel verplicht ge plicht de commissie heeft aanvankelijk de her steld met een uitwijkmogelijkheid naar het zo schrijfopdrachten gepropageerd ruim twee genaamde handelingsgedeelte nu is het voor derde van de geraadpleegden steunt dit voor alsnog niet verplicht gesteld jammer de stel toch is het niet verplicht gesteld hoe telt onderwijsbaarheid en de toetsbaarheid van dit dan de stem van de meerderheid onderdeel is zeker geen eenvoudige zaak maar het is mijn heilige overtuiging dat bijna elke t aa l k u nde ondanks heftige kritiek van poging dit onderdeel in een eindexamen ver verschillende kanten vgl von bestuur iggi woord te krijgen beter is dan het pro forma blijft dit onderdeel in de voorstellen onaange op te voeren wetende dat het dan hoogst waar tast schijnlijk niet gegeven wordt de problemen die nu telkenmale in discussies het c s e het centraal schriftelijk examen is er rond dit onderwerp worden gesignaleerd kun in ieder geval op vooruitgegaan een gecombi nen grotendeels ondervangen worden als de neerde opdracht in tekstverklaren en samenvat opleidingen aandacht besteden aan deze onder ten voor zowel vwo als havo de keuze uit wijsvorm de huidige studenten zullen immers vier schrijfopdrachten blijft vreemd het is po voornamelijk met het nieuwe examenprogram sitief dat ook dit onderdeel voor beide school ma werken daarnaast zou een aantal bijscho typen hetzelfde is met het schrappen van het lingscursussen veel problemen uit de weg kun verhaal ben ik erg gelukkig nen nemen de problemen rond de toetsbaarheid worden vaak opgevoerd om aan te geven dat monde 146 moer 1991 4 concl u si e foru m de commissie heeft het zekere voor het onze kere gekozen alle controversiele onderdelen zijn verdwenen of in ieder geval niet verplicht ben van wendel de joode gesteld er verandert dus niet zo heel veel de v van vernieuwing mag wat mij betreft uit de strategietraining naam van de commissie worden geschrapt er is wat gerommeld in de marge men heeft het niet een hulpmiddel en aangedurfd om verregaande veranderingen voor te schrijven natuurlijk begrijp ik dat een geen wondermiddel eindexamenprogramma gedragen moet wor den door een brede basis maar ik vind het op vallend dat de meerderheidsstem de ene keer gebruikt wordt om een voorstel te wippen toen de redactie van moer mij vroeg mijn arti leesdossiers en mondelinge vaardigheden en kel naar een strategie georienteerde leesvaar de ander keer niet sterk genoeg blijkt om een digheidsdidactiek van wendel de joode r99o voorstel te kunnen voorschrijven schrijfvaar zo vorm te geven dat anderen erop zouden kun digheid in de definitieve voorstellen vind ik nen reageren verwachtte ik niet dat er zo veel in ieder geval weinig terug van mijn ideeen en reacties zouden komen immers behalve addie opvattingen gerritsen harrie mazeland en ludo verhoe ven die op verzoek van de redactie nog in het literatuu r zelfde nummer mijn bijdrage van commentaar voorzagen reageerden in moer t99o 8 ook nog geerligs h vertegenwoordiging en inspraak remko van loon mart visser en els rutten in moer r 99 r r p 9 r r een korte reactie op al deze bijdragen lijkt mij gijsbers l goedbedoeld gesleutel in de marge correct eindexamens nederlands vwo xnvo in on ze taal 1991 2 3 p 25 27 addie gerritsen vertelt in haar praktische reactie ras w inspraakrondje eindexamens neder hoe zij de leerlingen door een gerichte schrijf lands zwolle i december i99o in moer 1991 2 opdracht bij een door de leerlingen zelf geko p 71 73 zen onderwerp verschillende teksten laat lezen twickelcollege geachte commissie in moe r waar zij iets mee hebben ook laat zij zien dat 1990 1 7 8 zij gebruik maakt van een handreiking in tien von bestuur een reactie op het derde voort stappen van koos hennephof om de ontwik gangsverslag in moer i99i t p 3 6 keling van het leesproces vorm te geven zij eindigt met de voorzichtige constatering dat de resultaten over het algemeen beter zijn gewor den ik zou graag eens een letterlijk protocol van een paar van haar lessen lezen om te zien hoe haar lessen nu precies verlopen daar ging het mij namelijk om in zijn boeiende reactie gaat harrie mazeland uitvoerig in op de gespreksanalytische technie ken die gebruikt kunnen en moeten worden bij het analyseren van lesprotocollen hij laat bij voorbeeld zien hoe noodzakelijk het is dat de relevantie van de gegeven antwoorden juist be oordeeld wordt en hoe belangrijk het is dat de gene die antwoord geeft de mogelijkheid krijgt zich te orienteren op voor de gesprekspartne r 1991 4 moer 147