Droom en daad met betrekking tot de geschiedenis van het stelonderwijs

Publicatie datum: 1990-01-01
Auteur: Rudolf Geel
Collectie: 21
Volume: 21
Nummer: 1
Pagina’s: 28-30

Documenten

gel en andreas burnier het beeld va n de foru m vr o uw in de literatuur t e si tueren h et is d e be doeling d at e r duidelijk ge maakt wordt dat van paeme l d e d oor burnier genoemde cliches ove rneemt en vervolgen s ontmas kert rudolf geel d e beloofde werkvormen blijk en slecht s twee droom en daad aa nzetten als eerste wordt d e mogelijkheid ge noemd da t leerlingen het b oe k slech ts gedeelte met betrekking tot lij k lezen z ij kunnen dan op gron d van de op gedane kenn is omtrent d e p ersonages ontwik degeschiedenis van ke lin ge n voors p ellen al s je ervan uitgaat d at d e lee rlinge n het boek hele maal gel ezen heb het stelonderwijs b en worde n v ragen geopperd in de trant van wie is d e h oofdp ersoon wa t is b elangrijker h et gezegd e of het verzwege ne zijnd e perso nages dynamisch of statisch een kenmerk van menige recensie is d at d eze er moet dan vooral gelet worden o p d e ver een blauwd ruk p resenteert van het b oek dat de woo rding n iet erg vernieu wend besprek er zel f geschreven zou hebben als hij een aantal leuk e l esi deeen voor poezieonder hetzelfde onderwer p had aange p akt onder wijs komt naa r voren ik vind h et wel jamm er meer in d e recensie moe r 198916 p 265 274 van da t deze voors t ellen u itgewerk t worden met mijn d issertatie niemand is meester geboren ge behulp van overbeken de gedicht e n de idioot schiedenis van h e t nederl andse schrijfvaar in bad m vasalis een voorbeeld allereerst digheidsonderwijs in de i9e en 2oste eeuw is dit wo rdt de leer l ingen gevraag d om hun indruk h et geval uit deze bespreking door mariette ken van een zwerver op t e sc hrijven vervolgens h oogeveen en p iet hein van de ven blijkt die van een p asserende groep zwakzi nnigen tevens d at hu n blauwd ruk veel uitgeb reider is vanuit d e geinven tariseer de meningen word t uitgevallen dan de mijne vanwege d e bep erkte h et b egr i p s ter eotiep behande ld vervo l gens ruimte die de redactie mij biedt kan ik slechts lezen de leerlingen het ged ic ht de idioo t in kort o p d e aangevoerde punten ingaa n dat is b ad e n ten sl otte worden de impressies van h et jammer want de uitvoerige en p retentieuze re g edicht ver b onden met d e indrukken die de censie maakt in feite een uitvoerig weerwoord voorbijtrekk ende groe p z wakzi nnigen maak nodig ten een an d er leuk idee is het verb inden van ik b ep erk dit weerwoord tot de kritiek op de een l iefd esbriefje van een leer ling aan twee ge gesc hiedsch rijving van d e p eriode tussen 1870 di chten en 19 4 1 die verreweg het grootste d eel van mijn over he t geh ee l geno men is d e leers tof erg b oek b eslaat in het kader daarvan verklaar ik eli tair literatuu ronderwijs met als uitgangs tevens de redenen van mij n verwijzingen naar punt de literaire personen biedt bij uitstek de h et p rocesmod el van f lower en h ayes d e p as mogel ij kheid om aan te sluiten b ij de bele sage in de recensie waarin mijn b ehoefte aan een vin gswerel d van de leerlingen een mogelijke theorie op h et gebied va n h et schrijven naief verklaring voor het fei t dat de au teurs in dit op wordt genoemd en de als tend entieu s gekwali zicht i n gebreke blijve n kan gevo nd en worden ficeer de weergave van d e o ntwikkeli ngen na in hu n achtergron d aca demische mo dellen 19 40 l aat ik vanwege d e vereiste beknoptheid vergroten de kl oof tussen leesbeleving en lite tot mijn spijt zonder commentaar ratu u r onderwijs kortom met name d e id eeen voo r p oezie zij n hoogeveen e n van d e ven zien als belangrijke aardig d e uitwerking hee ft enkele aanpa ssi n teko rtkoming van mijn boe k dat i k d e geschie gen nodig de ver nieuwin gs drang is een l offe deni s van het stel onderwijs niet of slechts heel lijk s treven in dit b oek ko mt he t echter niet opp ervlakk ig in een maa tschapp elijk en econo goe d uit de verf mischka d er plaa t s z ij bedoelen d aarmee maat sch appe lijk jeco nomische ontwikkelingen in 28 m oe r 1990 1 st itutione le kenmerk en van schrij fon d erw ijs d e dit moet dan natuurlij k wel scherp gefo rmu rol van schrijfonderwij s als instrument ter ver leerd worden wat dat b etreft heb ik b e denkin b reiding van de stan d aardtaal de functie van gen tegen d e l osse p ols waarmee h oogeveen en te ks t en op school en in het m aatschap pelijk van de ve n aa nwijzi ngen ro ndstrooien ik geef leven etc juist een b eschrijving van di e factoren ee n voo rbeeld al s d emons t ratie b ij he t mijn s zou de geschiedschrij vi ng van he t s te lo nde r inziens reel e geva ar da t he t aangeven van so wijs b oeiend en b ruik b aar voor de pr aktijk van ciaal econ o mische trends g emakkelijk l eidt nu kunnen makel tot he t fo r mul e re n van ge meenpl aatsen de co nstatering d at onderw ijs niet b ui ten een i n 194 1 ver sch een het beken de rapport van sociaal econo m isch e context gezien k an wor de n ent over he t moed ert aal onderwij s onder den on d erschrijf i k waarom h eb ik d e hie rb o duits t oezich t werkten v rij wel alle contempo ven geciteerd e punten dan niet in mij n onder raine n eerla ndi ci van naam daaraa n mee in zoek b etro k ken weln u het antwoord is o m mijn boe k laa t ik zien da t het rapp o rt de weer strategisch e red enen die t e m aken hebben m e t slag vor mt van ideeen die gr o t end eels al in de d e uitvoe rba arheid van onderzoe k en d e com j a r e n dertig zijn voorb ereid d eze ideee n b ete positie van een over zichtelij k b oek kenen een herl evi ng van h et stijlonderwijs ied ere histo r icus ziet zic h voor d e vraag ge waartegen zich de nie uwe rich ti ng van van steld hoe hij zijn sp ecifieke onderzoek moe t d en b osch cum s uis zo had afgezet he t zo u voor afbakenen in princip e ha ngt alles met alles sa d e hand moe te n liggen schrijven h oog eveen men en iedere keuze separeert een bep aald ver e n van de ven o m de over winn i ng van het schij nse l van and er e mijn boek preten deert niet oude d enken in de jar e n d e rtig en veert i g te het stelond er wijs b in nen een totale m aatsch ap plaa t sen in een t oenmalige back to b asi cs b e pelijke co ntext t e presenteren d i t wi l niet zeg weging die op zich zel f weer ni et l os gezien kan gen dat ik het stelo nderwijs bu iten die con text worden van economische crisis verp a uperi ng presentee r maar op de door h oogeveen en van van het proletariaat opkomst van de toen d oor de ve n genoemde pu nten en waarschij n l ij k velen negat ief b eoo rdeel de zegeni nge n der nog o p and ere zal er meer o nderzoek verric ht tech niek al s r adio en film kunnen worden om h et door mij geschetste dat van den ent c um s uis bezorgd zijn over d e b eeld nog scherp er te stellen vl uch t i gheid en het geb rek aan concentra ti e i n het bovenstaan d e geld t geenszins a l s gema k hun tij d e n h et de radio verwijten dat die leerlin kelij k excuus om geconstateerd e tekortkomin gen van het werk houdt is juis t dat staat i n het gen te mas ker en ie der histo risch onderzoe k rapport en ik heb da t ook in m ij n b oek geciteerd brengt slechts een d eel van de ontw ikkeli nge n o f er vervolgens een directe verbinding moet in het ver le d en aan het l ic ht in princip e vormt worden gel egd tussen die vermaledijd e radio en ieder historisch ond erzoek daarom een s pri ng het teru ggrij pen o p o ude vo rmen van taalonder plank voor vervolgonderzoek d egenen die dat wijs is zeer de vraag d e op stellers va n het rap gaan verrichten profi tere n d an van de i n sp an p ort vind en d e opvattingen van van den b osch n in gen van hun voorgan ger s dat heb i k ook te el itair te zee r ge r icht op het gymnasium ter gedaan d e vos schetste in 1939 in zij n b oek wijl k lassi kaal onderwijs zich na a r hun me ning over het moed e rtaa l onderwijs onder mee r een o p de mi ddelmaa t moet richten vandaar tradi beeld van h et stel onder wijs i n zijn tij d dit tionel e kl assika le oefen ingen stijloefeningen beeld heb ik in vele opzich ten kunnen aan scher en niet l anger luisteren naar het eigen taalgevoel pen en bijstellen zoa ls van den b osch p ro pageert voor zover ik ik heb b ij mijn ond erzoek dus zeer welover weet sp el en de ve rp auperd e massa s daarbij geen wogen een aan tal keuzen gemaak t d at was niet ro l die zaten niet o p d e mid delbare sch ool en alleen noodzakelijk in het belang van d e ui t om die mi ddelbare school g aat h et nu juist wel voerbaarheid z ond er keuzen had mijn boek d e opko mst van x s s nt m s en h andelssch ool een water hoofd gekregen en was het zeker het tijdens de eerste d ecennia van onze eeuw is on compliment misgel o pen dat het als besch rij miskenbaar en de belangen van kantoo r e n ving leesbaar en boeiend is han d el v ragen een and er soort t aal onderwijs critici hebb en er natuurlijk alle rech t op ee n dan het d oor van de n b osch beoogd e uit gebrei d er i nterpretatiek a der voor te stellen veel b egrip bui ten h et hierb ove n aan g egeven 1990 1 moer 2 9 as pec t h add e n de op stelle rs van het rapport mariette h oogeveen piet h ein van de ven van den en t wellich t n iet voor de maatschapp e werkelijkheidszin of waan in een verweer lijke situatie in hun eigen maatsc happel ij ke si tuatie werken onder auspicien van de bezetter geel stelt dat we zijn boek meten aan wat wij verwijten ze hun l and gen oten naar analogie had den willen sch rijven s p eculaties over ver van ka lff 1893 taal a narchisme die komt vol meende motieven zijn niet inte ressant wel de gens kalff voor t uit de v r ijheidszucht van de vraag of onze visie o p gesch iedsc hrijving in nederlan ders die zich niet aan b anden willen d ien uitgevoerd tot betere antwoorden op laten leggen misschien is 1941 n iet het juiste geels vragen had kunnen l ei d en geel koos om moment om je land genoten anarchism e te ver pragmatische redenen voor een b e perkte opzet w ijten f out dac ht ik t oen ik het ra pport voor o ns oord eel is niet gebasee rd o p een kwantita he t eerst l as m aar zoiets ligt vanzelfspreken d tieve maat maar op een k walitatieve we pl eiten ee n stu k ingewikkeld er het leek mij daarom voor een wezenlij k ande re aanpa k geel wi l te bete r zo zorgvuldig mogelij k opvattingen weer weten komen of o pvattingen over en praktijk en te geven en overh aaste conclusies in sociaal van sc hrijfonderwijs veran d eren of niet b e maatschappelijke zin ach terwege te l a ten langrijker is de vraag of veranderende o pvat ti n gen dominant wor d en of niet hoe dat p roces in h et tweed e p unt waaro p i k inga is de tirade samenhang met sociaal economische factoren tegen het geb ruik van het model van fl ower en werkt en hoe die ideeen zich verhouden tot de h ayes p raktijk en dat kan begrepen word en vanuit de de l ezer die m ijn boek niet ken t zou uit d e geschiedenis ter illustratie geels voorb eeld tek st van hoogeveen en van de ven k unnen het rapport van d e n ent natuurl ijk bevat d at op maken dat i k niets anders d oe dan ieder ge ideeen die in de jaren dertig o pkomen geel geven relateren aan dit mod el van h et sch rijf maakt niet duidelijk waarom die in die periode proces niets is minder waar ik gebruik het dominant worden dat heeft namelij k alles te ma mo del uiterst s paarzaam om een aant al kantte ken met de maatsc h a ppelij k e constellatie van keningen te maken met be t rekk ing tot de vor alle optimisme in het begin van de eeuw blijft men waar i n s tel ond er w ijs werd gegeven in een na wo i en de economische crisis niets over er b eperkte zin draagt het model van flower en ontstaat een klimaat van alles was vroeger be hayes wel degelij k bij aan de beantwoording ter dus ook taal en taal onderwijs het rapport van de vraag waarom er in de praktij k van he t b aseert zich niet voor niets o p alle klachten hier stelond er wijs zo weinig vera ndert met behulp over van d it mod e l laat i k z i en aa n welke onde rd e l en een dergelijk dominantiepatroon is eenvou van het schrijfproces zoals flower en hayes dat digweg niet t e beschrijven laat staan te begrij formuleren wel en aan wel ke geen of weinig pen met een fl ower h ayes model d at hebben aand ac ht wordt besteed als opvattinge n over we met argumenten en niet uit de losse po l s h et schrijfp roces veranderen k unnen de con aangetoond gee l laat de mogelijkhei d tot een c lusies i n mijn b oek door d at i k ze geo rd end interessant deb at over inva lshoeken voor histo presenteer gemakke lij k in de b ijstelling be risc h onderzoek liggen zeil t zon d er argumen trokken worden ta t ie l osjes om de inh oud heen en verweert zich met het ter d iscussie stellen van de integri t eit een misvers t a nd wil ik uit de weg ruimen van de recensenten wer kel ij kh eidszin of waan hoogeveen en van d e ven menen door het hel e geel h oeft van ons niet met v l aggetjes te wap b oek te b espeuren dat geel weinig sy mpathie p eren n iet d e vraag of j e dat moet doen is inte voor de ideeen van d e nieuwe rich ting kan op ressant alsje het doet moet je met gelijke maten brengen welnu aan symp athie ontbree kt h et meten we heb ben met vindplaat sen aange mij niet d e nieuwe rich ti ng is mijns inziens toond d at geel alleen wa p pert als het hem de e n ige bewegi ng met aans preken d el an die schikt zijn wat late kn ieval voor de n ieuwe het neder landse moedertaalonderwijs gekend richting besch ouwen we dan ook maar als reto heeft d e vraag is alleen of een historicu s zich riek die h aak s s taat op de inh oud van zijn boe k er me t een vlaggetje in d e h and naast moet op s tellen o m te juich en 3 0 moer 1990 1