Is het schrijfonderwijs voldoende beschreven?

Publicatie datum: 1989-01-01
Collectie: 20
Volume: 20
Nummer: 5
Pagina’s: 224-231

Documenten

hoe ziet het schrijfonderwijs eruit in de eerste vier l e erjaren van het voort g ez et ond erwijs hoe schrij fva ard ig zijn l e erlingen ui t d e d e r de klas van het voortgezet onderwijs en kan men d ie prestaties vold oen d e noem en in hoeverre zijn verschillen in schrijfpresta ties toe t e schrijven aa n verschillen in h et geboden schrijfonderwijs of aan verschil in achtergrond het verslag van zijn ond erzoe k heeft de vol gende opzet in het eerste hoofdstuk inlei ding geeft de glopper het maatschappelijk be lang van zijn onderzoek aan er is zorg over de boek opbrengst van het schrijfonderwijs en discus sie over de inrichting ervan de g lopp er besprekingen schetst er bovendien de pla ats van zijn onder zoek in internationaal perspectief vat d e doelstellingen samen en schetst de opbou w van het verslag in het twee d e hoofdstu k schrijfvaard ighei d uriel schuurs een begri psanalyse voert de glop p er een be gripsanalyse uit ten einde het begri p schrijf is het schrijfonderwijs vaardigheid nauwkeurig te definieren a ls re voldoende beschreven den voor d eze onderneming geeft hij zelf o p dat er over de inhoud van het aangehaalde begrip de schrijfvaardigheid niet de vereiste inleidin g overeenstemming bestaat d e belang rijkste conclusies uit dit hoofdstuk zijn in nederland lijkt e r sprake van een aanzwel aan schrijven liggen uiteenlopende deelpro lende stroom van p roefschriften die meer of cessen ten grondslag minder direct het schrijfvaardigheidsonderwijs de schrijfvaardigheid kan in verschillende si betreffen te denken valt aan k roon 1985 tuaties gedemonstreer d en op verschillende rijlaarsdam 1986 blok 1987 van den manieren gemeten worden bergh 1989 en de glopper 1989 het belangrijke beoordelingscriteria zijn inhoud proefschrift van de glopper schrijven be organisatie stijl en conventies schreven wil ik hier bespreken ik stel nadruk uit verdere lezing van het boek blijken er nog kelijk niet de vraag aan de orde wat de indivi wel andere redenen te zijn geweest om deze duele docent zou kunnen hebben aan het boek begripsanalyse uit te voeren in hoof d stu k 3 van de glopper daarmee zou ik het w erk on gebruikt d e glopper resultaten van de beg ri p s recht aandoen wel zal i k ingaan op de bete analyse om lacunes in het schrijfonderwijs na kenis van dit proefschrift voor de ontwikkeling der aan te duiden en in hoofdstuk 4 beschrijft van het schrijfonderwijs voordat ik die vraag hij de gebruikte taaltoetsen in termen die aan de orde stel bes p reek ik eerst d e glop voortvloeien uit de begripsanalyse het was pers onderzoek natuurlijk aardiger geweest als d e glopper d e ze twee onderzoeks intrinsieke redenen ook een overzicht van schrijven beschreve n meteen expliciet had genoemd overigens vind ik de begripsanalyse niet erg d e glopper heeft onderzocht wat er in de on diepgaand er k omen onderliggende eigen der w ijspraktijk eigenlijk gedaan wordt aan de schappen aan de orde wel k e processen door vergroting van de schrijfvaardigheid en w at loop je als je een stukje w ilt schrijven aller het resultaa t van d e onderwijsactiviteiten is lei problemen die een rol k unnen spelen b ij on de vragen die hij w ilde beantwoorden zijn de derzoek naar schrijfvaardigheid zoals d oel en volgende beoogd publiek directe en indirecte methode n 224 om de schrijfvaardighei d te meten komen ter men in brede kring al langer heeft van het loops en daardoor slechts oppervla k kig aan d e schrijfonderwijs dat maakt een empirisch ge orde m ede daardoor levert de b egripsanalyse fundeerd overzicht van het onderwijsaanbod geen enkel nieuw inzicht op het lijkt me dat niet overbodig maar de glopper had wat mij de algemene omschrijving van het b egrip betreft best normatiever te werk mogen gaan schrijfvaardigheid ook zonder uitgebreide ana immers her en der verspreid in zijn boek doet lyse wel op pa p ier gezet ha d kunnen worden hij wel duidelijke uitspraken over het nut van vgl janssen 198 7 voor soortgelijke kritiek op bepaalde soorten oefeningen zoals zinscombi b lok 1987 natie onderwijs en werkvormen zoals peer ernstiger is het dat de twee functies van de evaluatie en revisie maar in het overzicht in begripsanalyse die de glopper dus impliciet hoofdstuk 3 stelt hij zich bijzonder terughou heeft gelaten niet goed uit de verf komen in dend op de analyse lijken bepaalde begrippen alleen te zijn op genomen om bij de beschrijving van het het grootste deel van het vierde hoofdstuk onderwijsaanbod hoofdstuk 3 te kunnen op de opzet en u itvoering van het onderzoek merken dat er belangrijke lacunes te signaleren naar de schrijfprestaties is gewijd aan een va zijn in het schrijfonderwijs een begripsanalyse lidering van de beoordeling van de schrijfop is natuurlijk ook niet echt nodig om bij de drachten het betreft een vrij technisch ver toetsbeschrijving hoofdstuk 4 te kunnen con haal op een belangrijke consequent i e ervan cluderen dat de gekozen schrijfsituaties geva kom ik later terug hier volsta ik ermee te mel rieerd van aard zijn maar dat er geen aan den dat enkele gebruikte beoordelingscriteria spraak gemaakt kan worden op een ook niet voldeden zodat besloten i s in plaats van maar enigszins volledige dekking die onafhankelijke cr i teria een totaaloordeel te gebru iken in het derde hoofdstu k h et schrijfonderwijs in de eerste vier leerjaren van het voortgezet on in hoofdstuk vijf schrijf p restaties in het d erde derwijs geeft d e glopper een gedetailleerd leerjaar voortgezet onderwijs presenteert de beeld van de inhoud en de aanpak van het glopper gegevens over de schrij fprestaties van schrijfonderw ijs in nederland in dit hoofdstuk leerlingen uit de derde klas v o en in samen staan interessante gegevens over bijvoorbeeld hang daarmee de normen liever gezegd oor de lestijd die in de eerste vier jaren van het delen over de gewenste schrijfvaardigheid die v o gemiddeld wordt besteed aan het schrijf aan deskundigen zijn ontlokt onderwijs d ie tijd blijkt flink te varieren onge de glop per heeft een slimme en zorgvuldig veer 20 van de docenten besteedt er een uitgevoerde opzet gekozen die bestond uit lesuur per maand aan maar er zijn ook veel drie onafhankelijke stappen docenten die er vier keer zo veel tijd aan eerst hebben de leerlingen van 107 klassen besteden a ls we ervan uit mogen gaan d at de van schooltypen die varieren van lhno tot hoeveelheid bestede tijd enige invloed heeft o p en met v w o schrijfopdrachten gemaakt het uiteindelijk te bereiken taalvaard igheidsni van twaalf leerlingen per klas zijn drie veau dan geeft deze variatie wel te d enken schrijfopdrachten beoordeeld de z e beoor de gegevens over de meest gebruikte schrijf deling ging in relatieve zin d w z dat be opdrachten en oefeningen leveren samengevat oordelaars alle schrijfp rodukten in een ran g het volgende beeld op stelopdrachten zowel orde hebben gezet van goe d naar slec ht voor verhalend als betogend proza en samen ten slotte hebben deskundige respondenten vattingen zijn de meest voorkomende soorten een oordeel uitgesproken over de mate schrijfop d rachten in de les wordt er weinig waarin de verzamelde schrijfprodukten vol aandacht besteed aan voorbereidende schrijf deden aan de eisen die men redelijkerwijs activiteiten het gros van de schrijfoefenin g en mag stellen aan het einde van het derde betreft het micro niveau formuleren spelling leerjaar v o en interpunctie de evaluatie van schrijfpro a an de han d van d e normen die de res ponden dukten bestaat meestal uit een cijfer enkele ten hebben geleverd d oet d e glopper nu uit regels algemeen commentaar en soms een spraken over de schrijfvaardi g heid van de leer paar detail opmerkingen lingen het resultaat komt erop neer dat ge dit beeld w ijkt d us niet af van de indruk die m i d deld over de gebruikte opd rachten en ove r 225 de beoordeelde aspecten maar liefst 38 l vooralsnog niet in praktijk wordt gebracht wat van de leerlingen tekort schiet met name bij in de onderw ijskund i ge literatuur wordt voor sollicitatiebriefjes blijven veel leerlingen onder gestaan het onderzoek naar de schrijfpresta de gestelde normen ties laat z i en dat beoorde l aars van leerlingen hogere prestaties verwach tten de g l opper be in hoofdstuk 6 schrijfprestaties schrijfonder nadrukt dat bij het formuleren van eindtermen wijs en achtergrondvariabelen probeert de n i et alleen de wenselijkheid maar ook de haa l glopper te achterhalen in hoeverre de gemeten baarheid in de beschouwing moet worden verschillen in schrijfprestaties toeschrijfbaar betrokken zijn aan kenmerken in het geboden schrijfon derwijs resp aan achtergrondfactoren bijvoor in het voorafgaande heb ik de gloppers werk beeld het aantal dialectsprekende en het aan vrij kritisch besproken dat wil niet zeggen dat tal allochtone leerlingen in de klas de leesge ik het onderzoek slecht vind de glopper heeft woonten van de leerlingen de tijd die leerlin zeer zorgvuldig een veelomvattend onderzoek gen thuis gemiddeld besteden aan radio tv en uitgevoerd beide kwalificaties verdienen strips toelichting de glopper gebruikt daarvoor de volgende me de zorgvuldigheid blijkt niet alleen uit de vele thode hij heeft verschillende modellen op relativerende detail opmerkingen maar ook uit gesteld die de uiteenlopende prestaties van het feit dat er drie hoofdstukken geheel gewijd klassen zouden kunnen verklaren en toetst de zijn aan een verantwoording van de gevolgde gemeten prestaties vervolgens aan de op werkwijze een voorbeeld hiervan is hoofdstuk gestelde modellen op die manier is duidelijk 4 waarin de glopper ingaat op de manier te maken welke onderwijskenmerken en welke waarop de deelnemende scholen zijn gekozen achtergrondfactoren veel resp weinig samen en op de manier waarop de verzamelde schrijf hang hebben met het schrijfvaardigheidsni opdrachten zijn beoordeeld aandacht voor dat veau 2 de toetsing laat zien dat achtergrond laatste is natuurlijk ook cruciaal omdat de ma factoren met name de afkomst de leesge nier van beoordelen de uitslag van het onder woonten thuis en de attitude die vriendjes in zoek kan maken of breken hoe veelomvat nemen tegenover leren in hoge mate bepalend tend het onderzoek is geweest blijkt onder zijn voor de verschillen in schrijfprestaties tus meer uit het grote aantal deelnemers aan het sen de deelnemende klassen hiermee vergele onderzoek maar liefst 1000 docenten deden ken lijken kenmerken van het schrijfonderwijs mee aan een enquete die tot doel had de in er nauwelijks toe te doen houd en aanpak van het schrijfonderwijs in deze conclusie is natuurlijk niet echt nieuw beeld te brengen van leerlingen uit 107 klas uit ervaring weten veel docenten ook wel dat sen zijn schrijfprodukten verzameld per klas de aard van het geboden onderwijs maar klein heeft iedere leerling drie schrijfopdrachten ge geld is in vergelijking met de achtergrond van maakt per klas zijn telkens van twaalf leerlin leerlingen bovendien zou ik het accent liever gen de schrijfopdrachten beoordeeld door een anders hebben gelegd zo blijkt uit de glop driekoppige jury het moet een hele klus zijn pers onderzoek dat klassen beter presteren geweest om al die scholen docenten leerlin naarmate er meer nadruk ligt op tekstgerichte gen en beoordelaars zover te krijgen dat ze vakonderdelen aandacht voor bijvoorbeeld de medewerking hebben verleend ook het re structuur van verhalende en betogende gistreren en met name het verwerken van de teksten en voor schrijfstijlen en dat minder vergaarde berg aan gegevens is een prestatie goed gepresteerd wordt in klassen waar vaker die niet snel kan worden overschat alleen al taaltechnische oefeningen worden gebruikt daarom verdient het proefschrift aandacht en op grond daarvan zijn er conclusies te trekken waardering die in ieder geval didactisch bezien veel interessanter zijn dan die van de glopper de betekenis van schrijven beschreven voor in hoofdstuk 7 discussie maakt de glopper het schrijfonderwijs enkele methodologische kanttekeningen bij het onderzoek en probeert hij de waarde van de in het voorgaande heb i k geprobeerd de essen resultaten te duiden de beschrijving van het tie van het proefschrift weer te geven en de onderwijsaanbod laat in ieder geval zien dat aanpak van de glopper kritisch besproken 226 hier wil ik iets dieper ingaan op een centrale vraag die de kern van de gloppers proefschrift voo r beeld 2 de g l oppper 1985a p 45 raakt hoe is de normeringsproblematiek aan gepakt die vraag is belangrijk onderzoek ro tt erdam 20 1 84 naar veranderingen in schrijfvaardigheid staat geachte directeur of valt immers met de manier waarop die vaar digheid wordt gemeten en vervolgens wordt het sp ijt me zeer dat i k vanm iddag n iet kan komen beoordeeld ik voeld e me van ochtend n i et l ekker en ben naa r huis geg a an zinnige oordelen de gebruikte toetsjes en de beoordelingscrite hoog ac htend 43 9 ria vormen vaak de achilleshiel van evaluatief onderzoek de glopper heeft weliswaar sa menvattend aangegeven wat voor soort de validiteit van deze en dergelijke functionele schrijfopdrachten er zijn gebruikt maar het opdrachten hangt in hoge mate af van de ma overzicht van de toetsen p 56 en de voor te waarin leerlingen bereid en in staat zijn om beelden van beoordelingen p 85 e v geven zich in de fictieve situatie in te leven vgl te weinig zicht op de gebruikte beoordelings schuurs verhoeven 1989 deze factor laat normen om die reden ben ik te rade gegaan ik hier verder buiten beschouwing belangrijker bij enkele relevante deelverslagen de glopper is de vraag hoe deze briefjes beoordeeld moe 1985a en 1985b ten worden het eerste briefje lij kt mij globaal bij wijze van illustratie bespreek ik uit de gesproken correct in communicatief opzicht glopper 1985a de mededeling het betreft de bedoeling van de leerling is duidelijk de hier de volgende context de leerling heeft om leerling laat de directeur weten dat de af twee uur s middags een afspraak met de di spraak niet kan doorgaan de intentie die uit recteur van de school maar wordt een uurtje het briefje spreekt is beleef d genoeg ik bied daarvoor niet lekker en gaat naar huis de op u hierbij mijn excuses aan ten slotte spreekt dracht is dan schrijf een korte boodschap de leerling de intentie uit dat hij in de nabije aan de directeur van de school om te voorko toekomst een nieuwe afspraak w il maken met men dat hij voor niets op je wacht en bied je de directeur h et tweede briefje lijkt me echter verontschuldigingen aan ook duidelijk en is ondanks de directe de leerling responses zijn beoordeeld op globa schrijfstijl niet onbeleefd te noemen le kwaliteit de inhoud blijkt uit het briefje dat is hiermee ook de inhoud van het eerste brief de leerling door ziekte verhinderd is de orga je goed dat is nog maar de vraag z o is de nisatie is de informatie ordelijk georgani eerste zin hinderlijk vaag uit de frase in ver seerd en de stijl zijn de woordkeus en de band met ziekte is immers niet op te maken zinsbouw gevarieerd en gepast eerst of de leerling in kwestie ziek is of wellicht bespreek ik enkele leerling responses daarna een familielid of zelfs zijn meest geliefde huis ga ik in op de beoordelingen die de glopper dier bovendien is het merkwaardig waar heeft gebruikt schijnlijk in grammaticaal opzicht zelfs ver keerd dat er wordt gerept over uw afspraak dit suggereert dat de afspraak gemaakt is te gen de zin van de leerling in ten slotte is het v oo r bee l d 1 de g l oppper 1985 a p 52 hinderlijk dat het briefje niet gedateerd is als de directeur vaker briefjes op zijn bureau aan m ij nh ee r de d ir ecteur treft is een datum een handig hulpmidd el het tweede briefje heeft deze nadelen niet i n ve rb and m et zi ekte kan i k om 2 uur ni et o p uw afs pr a ak aan wezig z ij n daarin wordt eerst de communicatieve intentie i k b i ed u h ie rb ij mijn e xcuses a an en ho op dat w ij verwoord excuses daarna de kern van infor t ot een and er e afspra ak kun n en k omen matie de leerling kan vanmiddag niet komen ten slotte volgt een eenduidige toelichting die hooga ch te n d m jansen fungeert als verklaring d e inhoud van het tweede briefje lijkt me daarom inhoudelijk ge zien veel beter dan die van het eerste briefje 22 7 in tekst organisatorisch opzicht verschillen bei or g anisatorisch opzicht even g oe d zijn het de briefjes aanzienlijk in het eerste briefje eerste briefje lijkt me stilistisch iets z w akker wordt eerst de reden voor de afwezigheid ge en inhoudelijk b ezien veel zwa k ker d an het meld pas daarna komt de kern van de mede tweede briefje deling niet op uw afspraak aanwezig zijn hoe zijn in het onderzoek van de glopper nu en volgen de excuses in het tweede briefje deze briefjes beoordeeld in het deelverslag staan de excuses voorop impliciet het spijt waar ik de voorbeelden uit heb geciteerd zijn me zeer en staat de reden voor de afwezig ook beoordelingen te vinden elk beoordeeld heid achteraan het is maar zeer de vraag of aspect kon 0 tot 1 5 punten k rijgen boven d ien dit oerschil in organisatievorm kan leiden tot werd per asp ect aangegeven hoeveel p rocent een verschil in effect wel zou men de eerste van de andere responses slech ter even goed brief als wat beleefder kunnen ervaren dan de of beter was e nkele van die gegevens neem tweede waar de schrijver immers met de ik over deur in huis valt maar dit lijkt me meer een kwestie van smaak en dus van stijl op reto rische gronden kan men dan ook geen voor keur uitspreken voor een van deze twee orga oord e el over voorbeeld 1 voorbeeld 2 nisatie principes in stilistisch opzicht ten slotte kan men op bei g lob al e kw 12 2 beter 8 54 beter de briefjes een en ander afdingen als men ook i nhoud 14 6 beter 8 83 beter organ is atie 13 1 beter 10 27 beter briefconventies tot de stijl wil rekenen dan stijl 1 1 7 beter 9 28 b eter zijn in het eerste briefje het ontbreken van een datum en de onconventionele aanhef storende stijlkenmerken in het tweede briefje zou de vermelding van een proefpersoon nummer de beoordelingen wijken dus nogal af van wat op de plaats waar de naam van de leerling had mij redelijk lijkt het eerste briefje behoort op moeten staan erg storend kunnen werken 4 alle vier aspecten volgens de beoordelaars tot bovendien zou men een minpuntje kunnen toe de beste 10 het tweede briefje zou met na kennen omdat de schrijver uitgaat van nog me inhoudelijk zeer zwak zijn niet bestaande voorkennis bij de lezer de hier nu blijken enkele problemen uit in de eerste zin is gemarkeerd omdat de lezer nog eerste plaats suggereert deze uitslag dat de niet weet dat de schrijver vanmiddag niet kan beoordelaars het van groot belang vinden dat komen bedoeld was het spijt me zeer maar leerlingen een formele schrijfstijl hanteren en ik dus zinnen gebruiken als ik bied u hierbij mijn tegenover deze wel erg subtiele fout uit excuses aan in plaats van het spijt me zeer briefje 2 staat een onduidelijkheid in het eerste en in verband met ziekte in plaats van ik briefje wat bedoelt de schrijver daar met de voelde me niet lekker ook de inhoud van het laatste zin lik hoop dat wij tot een andere tweede briefje is echter laag gewaardeerd afspraak kunnen komen wil hij met deze zin kennelijk heeft zich bij het beoordelen een aankondigen dat hij zo snel mogelijk contact sterk halo effect voorgedaan het oordeel is zal opnemen voor een nieuwe afspraak wat dan mede gebaseerd op aspecten die niet in erg beleefd zou zijn of dat de directeur maar de beoordeling betrokken hadden mogen wor snel contact moet opnemen wat erg onbe den hier wreekt zich en dat is het tweede leefd zou zijn of is daarmee alleen maar be probleem het ontbreken van duidelijk om nadrukt dat de leerling het erg jammer vindt schreven beoordelingscriteria we weten dat dat de afspraak voor vanmiddag in het water beoordelaars hun mening hebben uitgespro is gevallen wat in tegenspraak zou zijn met ken en dat ze het vaak met elkaar eens zijn de suggestie die wordt opgeroepen door de geweest maar waar hun oordeel op gebaseerd uitdrukking uw afspraak het gebrek aan is blijft onuitgesproken het derde probleem duidelijkheid omtrent de functie van dit overi is dat bij functionele toetsen de context waar gens niet gevraagde inhoudselement zou men in de uiting moet fungeren vaak onvoldoende de briefschrijver streng kunnen aanrekenen omschreven is vgl van wijk 1989 in reactie op basis van de hier gegeven analyse zou ik op de gebruikte toetsjes van blok 1987 daar zeggen dat beide briefjes globaal bezien en in door hebben leerlingen veel ruimte om d e 228 schrijfopdrachten naar eigen inzicht te inter produkten alleen te beoordelen aan de hand preteren de schrijver van briefje 2 schat de van de normen die gesteld zijn door de gein situatie kennelijk als wat minder formeel in formeerde respondenten dan de schrijver van briefje 1 het is zeer de dit lijkt me een aanvechtbare beslissing bij vraag of in de beoordeling rekening gehouden gebrek aan consensus kunnen er naar mijn kan worden met door leerlingen verzonnen idee geen uitspraken worden gedaan die be want niet in de opdracht vermelde trouwbaar genoeg zijn om te kunnen fungeren contexten in een discussie die de communale normen be treft bij gebrek aan consensus kunnen de nor van beoordeling naar communale doelen men naar mijn idee zeker geen internationale eerder heb ik al opgemerkt dat de glopper een standaard vervangen drietrapsprocedure heeft gebruikt om te komen er is nog een ander bezwaar tegen de norme tot een oordeel over de schrijfvaardigheid van ring zoals de respondenten die hebben uit leerlingen uit de derde klas v o in de derde fa gesproken de glopper is zeer onduidelijk over se heeft hij respondenten een oordeel ge de manier waarop de normen zijn ontlokt ner vraagd over de eisen die men mag stellen aan gens zie ik enige aanwijzing over de methode de schrijfprodukten de reden voor deze derde die daarbij is gebruikt hopelijk is de vraag die fase is verwoord op p 102 het zou nuttig zijn is gesteld aan nonrespondenten mensen die om de schrijfprestaties te vergelijken met een hebben geweigerd aan het onderzoek deel te internationaal gemiddelde nu internationale nemen niet illustratief voor de gebruikte werk gegevens ontbreken kan een confrontatie wijze de vraag aan de nonrespondenten was van feiten en wensen het gemis van de de volgende hoeveel spelfouten per 100 internationale vergelijking helpen ondervan woorden mogen leerlingen in een sollicitatie gen dat laatste is een interessante stelling briefje maken p 105 zo n vraag is uiterst waarvoor ik wel wat argumenten op tafel zou rigide in taalkundig opzicht worden spelfouten willen zien minstens zouden degenen die de bedoeld in bijvoorbeeld een persoonsvorm of wensen uiten dan een redelijk overzicht moe in een zelfstandig naamwoord 7 spelfouten die ten hebben van wat er op internationaal ni pas opvallen als het groene boekje erbij veau aan eisen en wensen bestaat wel heeft wordt gehaald of fouten die iedere basis de glopper in totaal 128 respondenten do schoolleerling zullen opvallen spelfouten die centen nederlands en niet onderwijsgevende als slip of the pen kunnen worden afgedaan deskundigen een oordeel ontlokt over de mate of die moeten worden beschouwd als indicatie waarin de verzamelde schrijfprodukten volde voor gebrekkige taalkennis ook in praktisch den aan de eisen die men redelijkerwijs mag functioneel communicatief opzicht is de stellen aan het einde van het derde leerjaar vraag onhandig solliciteer je naar een baantje de glopper introduceert eerst de vraag hoe de in de bouw of naar een functie als docent respondenten het beste een oordeel kan wor nederlands den gevraagd moeten die hun oordeel uitspre ik ben geneigd te concluderen dat althans de ken zonder kennis van de feitelijk gemeten uitgesproken normen die de spelling betreffen prestaties met het risico dat ze extreme wen niet erg veel waard zijn dat wil zeggen ik sen uiten of moeten de respondenten hun heb de indruk dat er vrij rigide en absolute oordeel vellen nadat ze wel geinformeerd zijn normen zijn gehanteerd als dat zo is dan kun over de feitelijke prestaties zodat ze hun oor nen de schrijfopdrachten zo functioneel zijn als deel zo kunnen aanpassen dat een acceptabel een proces verbaal maar dan gooien de abso aantal leerlingen onder de maat blijkt te sco lute en dus niet functionele normen toch roet ren om die vraag te beantwoorden heeft de in het eten glopper eerst uitgezocht wat het effect is van de informatieverstrekking over de feitelijke met welke normen wordt eigenlijk beoordeeld prestaties het blijkt dat de respondenten die hoe zit het met de andere beoordelingsvoor wel geinformeerd zijn voor een groot aantal schriften hoe is bijvoorbeeld de grammaticale aspecten een toleranter normenstelsel hante vaardigheid in beeld gebracht de glopper ren maar dat de informatie nauwelijks leidt tot heeft nagegaan hoeveel zinnen idiomatische of meer overeenstemming tussen de oordelen de grammaticale fouten bevatten p 57 elders glopper besluit op grond hiervan om de schrijf wordt duidelijk dat de vergaarde gegevens 229 uitmonden in een percentage dat aangeeft conclusie hoeveel zinnen uit de tekst grammaticaal cor rect zijn vgl p 64 p 97 een dergelijk per d e lezer kan aan het voorafgaande de indruk centage zegt mij te weinig wil men enig zicht overhouden dat ik het werk van de glopper hebben op de mate waarin grammaticale fou onzinnig vind die conclusie wil ik niet trek ten storend werken dan moet minstens on ken er zijn genoeg positieve punten in het derscheid worden gemaakt tussen ongramma werk te vinden ik noem er enkele ticaliteiten die als bijzonder hinderlijk worden de uitzonderlijk grote aantallen proefperso ervaren en constructies die weliswaar formeel nen deze brede basis geeft uitspraken een gezien fout zijn maar die bijvoorbeeld in grote betrouwbaarheid spreektaal al volledig geaccepteerd zijn vgl de ontwikkelde toetsjes deze kunnen met bijv schuurs 1987 gebruikmaking van andere scoringsvoor belangrijker is dat de uitspraken over het schriften een aardig inzicht geven in de schrijfvaardigheidspeil gebaseerd zijn op een schrijfprestaties van leerlingen op verschil vergelijking van de normen die respondenten lende taken hebben geformuleerd voor de aspecten alge de gebruikte peilingsmethode het is erg mene kwaliteit spelling interpunctie en gram zinnig om eerst een relatieve waarderings matica deze vier aspecten heten de belang ronde te houden en om pas daarna de nor rijkst geachte variabelen p 122 dat is een men op te stellen of te ontlokken om vol ernstige verschraling in vergelijking met de re doendes en onvoldoendes te kunnen uitde sultaten van de begripsanalyse in hoofdstuk 2 len hiermee wordt voorkomen dat de be heette het nog dat de belangrijkste beoorde oordelingen de structuur van een normaal lingscriteria te vangen zijn onder de noemers verdeling te zien geven met alle nadelige inhoud organisatie stijl en conventies een gevolgen vandien vgl meuffels 1989 verantwoording voor deze rigoreuze inperking d aarnaast zijn er aan de studie interessante is te vinden in hoofdstuk 4 waar wordt gede gegevens te ontlenen zo is het een belangrijke monstreerd dat met enkele oorspronkelijke be bevinding dat een en dezelfde leerling zeer oordelingsnormen geen valide meting van de verschillend presteert op verschillende schrijf schrijfvaardigheid kon worden bereikt taken 5 nu is er weinig op tegen om invalide meet wel is duidelijk dat ik een voorstander ben instrumenten te laten vervallen maar mij gaat van andersoortig onderzoek dat minder be het te ver om de resterende instrumenten in schrijvend van aard is ook zal duidelijk zijn het vervolg te presenteren als de belangrijkste dat de gebruikte beoordelingsnormen mij niet variabelen eerder zou een relativerende term steeds deugdelijk lijken m ede daardoor is het op zijn plaats zijn bedacht moet worden dat functioneel toetsen nog altijd een problemati drie van de vier resterende aspecten het sche aangelegenheid eenvoudigweg omdat micro niveau betreffen ze gaan het zinsniveau we niet goed weten met welke factoren we niet te boven op deze manier wordt het be zoal rekening moeten houden dat laatste is grip schrijfvaardigheid gereduceerd tot een van belang in wetenschappelijk opzicht het handvol eenvoudig telbare kenmerken zoals zou de richting van wetenschappelijk onder het aantal spelfouten en het percentage gram zoek moeten bepalen b ovendien is het een maticale zinnen zeker wanneer minimum belangrijke conclusie in politiek opzicht bijdra eindtermen zouden kunnen gaan fungeren als gen in de discussie over communale doelen en richtsnoer voor het onderwijs vgl p 152 over de inrichting van het onderwijs moeten lijkt mij dit een gevaarlijke manier van meten gefundeerd zijn op metingen waarbij zinnige normen zijn gebruikt in dit opzicht geef ik de voorkeur aan kwaliteit boven kwantiteit 230 noten meuffels b de pe rsoon l ijke ve rge lijking en de nor male ve r dele r i n tijdschrift voor taa lbeheersing 1 1 1 een gedeta illeerdere vers i e van d it hoofd s tuk i s 1989 p 23 37 tr ouwen s al ee n s vers chenen als damhu i s et al 1983 r i jlaarsdam g effecten van leerlingenrespons op aspecten van stal vaardighe id d i ssert ati e uva 2 strikt genomen zeggen de resultaten niets over amsterdam 198 6 eventuele causal e verbanden er va l t dus niet u i t af te le i den of bepaal de l eerl ingen l ager presteren schuurs u getalscongruenti e en taalonderw ijs in door dat ze vee l tv kij ken of dat ze vee l tv k ijken forum der letteren december 1987 p 125 128 omdat ze geen zi n h ebben in zo i ets moe ilij ks als een stukje schr ij ven schuurs u s verhoeven incongruent i es in het sch rijfonderwijs in levende ta len 437 1989 p 3 bi j de g l opper komt de beoor de l ing s problematiek 2 9 voora l i n de hoofdstukken 3 t m 6 aan de orde wijk c van taa l in vi vo een reactie op henk bl oks 4 maar wannee r het i nderdaad een proefpersoon taal voor a ll edag i n gramme nr 1 1989 jrg nummer betreft moge n we de lee r l i ng een ze ke 13 p 57 75 re in ventiv i te i t niet ontzeggen fe i telij k laat de leer li ng h i e r zi en dat hij de sc hrij fopd ra cht door zi et a ls zij nde f ict ief 5 vgl voor soo rt gelij ke bev i ndingen over s chr ijf k de glopper schrijven beschreven inhoud proce s sen janssen sch il pe roord 1988 voor opbrengsten en achtergronden van het schrijf soo rtgelijke observaties ten aanzien van tekst onderwijs in de eers te vier leerjaren van het kenm er ken van dam schuurs 1988 voortgezet onderwijs s gravenhalte svo 1988 dissertatie universiteit van amsterdam literatuur 170 pag p rijs f 2 4 50 i sbn 9 0 64 72 1 38 6 bergh h van denex amens geexamine erd d is se rt atie uv a amsterdam 19 8 9 blok h taal voo r alledag den haag svo 1987 rob godfrie d dam e van u sc huurs heeft de schrij fopdracht daadwe r kelij ke i nv l oed op de z in s bouw i n tijd s ch ri ft voo r taalbehe ersing 10 1988 p 309 31 6 horizon d a mhui s r k de g loppe r h wasdorp het opstelonder wijs sie l vaardigheid in het voo rtgezet sin d s drie jaar bestaat er een door de letteren onder wijs theo rie en p raktijk amsterdam sco faculteit van de katholieke universiteit brabant 1 983 ingestelde ed du p erron p rijs d e doelstelling van deze prijs is het bevorderen van weder glopper k de fun ctionele schrijfopd ra c ht en zijds begrip tussen de verschillende etnische am s terdam sco 1985 a groepen in n ederland d eze zomer is de prijs uitgerei kt aan de samenstellers van een g l opper k de verha len betogen en beschouwingen am s terdam sco 1985 b leesmethode horizon voor belangstellen d en informatief lezen in intercultureel perspectief janssen d fun cti onel e taa l vaard i ghe id getoet st de uitgave ervan is mog elijk gemaakt door zes in levende talen 424 1987 p 561 565 subsidienten waaronder het ministerie van o w het n ederlands centrum b uitenlanders jan s sen d j s c hilperoo r d sch ri jfprocessen en de landelij ke f ederatie w elzijn b uitenlande rs sc hri jftaken i n tijdschrift voor taalbeheersing 10 en het k onin k lijk instituut voor de tropen d at 1988 p 105 12 0 het materiaal desondanks niet goedkoop is wekt enige verbazing al moet gezegd wor d en kroon s grammatic a en comm u nic atie in het on derwijs nede rl ands d isse rtat ie ku n ijmegen 1985 dat de uitvoering fraai is d e metho d e bestaat uit vier deeltjes bestem d 231