Leesbevordering en schooltelevisie. Een onderzoek onder docenten Nederlands in de onderbouw van het voortgezet onderwijs

Publicatie datum: 1990-01-01
Collectie: 21
Volume: 21
Nummer: 1
Pagina’s: 31-33

Documenten

forum onderzoeksopze t na een orientatie op relevante li te ra tuu r over lees b evord ering in d e o nderbouw is een vraa g j van de leur pun t e nlijst s amenges tel d welke d e rode draa d vormde b ij ges p rekke n me t zes deskundig e in a h m van zon fo rmanten ui t het onde rwijsveld op basis hierva n werd een voor lop ige v ragenlijst ont leesbevordering en worpen d ie als p roef werd voorgeleg d aan een twintigtal docen ten uit de onderb o uw van lbo schooltelevisi e mavo en xnvo v w o h ierna we rd de d efini tieve vragenlij st samenges teld een onderzoek onder deze vragenlijs t is in de p erio d e van 31 mei tot 7 ju ni 1989 telefo nisch afge nomen bij een docenten nederlands asel ecte s teek p roef van docenten uit het lbo 52 respondenten mavo st en x nvo v w o sr in de onderbouw va n voo rwa arde voor deelname aan de e nquete was dat men i n h et lopend e c ursusj aar in d e o nd er het voortgezet onderwij s b ouw eerste twee leerjaren lessen nederlands gaf res ultaten inleiding alvorens d e res u l t aten in kort bestek te bes pre wanneer h et lezen van boeken ter sprake komt ke n vo l gen eers t enkele achte rgrondgegevens klinke n sombere geluiden en niet zelden wordt over d e 154 resp onde nten de mees te docen ten televisie a ls d e g rote b oos doener aan gemerkt zijn tussen de 3o en 49 j aar oud slechts 8 pro dat televisie ook leesb evord erend kan werken cent is jonger dan 30 e n twee derd e deel van wordt nogal eens over het hoofd gezie n van lil hen staat langer dan tien jaar voor d e klas on 1988 geveer drie vierde deel is man de stichting ne d erl andse o nderwijs televi als meest ge bruikte methode komt bij he t s ie not ze t al ee n aantal jaren het medi um lbo en het mavo functio n eel nederla nds naar tel evisie in ter onderste uning va n leesb evorde vore n bij h et x nvo v w o s taat d eze meth od e ring d at ge beurt met p rojecten voor zowel het op de tweede plaats na taalgoed bij he t mavo basis als het voortgezet ond e rwijs maartense ko mt taalgoed op de tweede pl aats een ande re 1988 d e projecten voor d e onderbo uw van het veel geb r uik te methode is taalcirkel m et name voortgezet onder wijs leverden echter een tegen bij h et i s o en m a vo vallend e deelname en waard ering op van zon van de l s o docenten geeft 85 p rocent naast 1988 dit vormde de aanlei ding voor een ond er neder la nds ook nog les in ande re vakken van zoek onder docenten in d e ond er b ou w n aar de mavo docenten is d at 61 p rocent en van positie van leesb evo r dering bij hun lessen en het navo vwo docenten i4 procent geb ruik van en men in gen over schoo l te levi vr ijwel alle d ocenten bes tede n in hun l essen sielvideo aandach t aan leesbevo rd erin g bijna de h el ft he t o nderzoek b esteedde oo k aand acht aan de doet da t zo tot 40 mi nu t en per week niette m i n serie geef mij maar een boek d eze serie lees ond e r schrijft een meerderheid van de respon bevordering bes temd voor d e o nderb o uw dent e n d e uit sp raak dat leesbevo rdering in d e br acht de not in mei 1989 o p he t scher m lesp rak tij k d oo rgaans een verwaarloos d gebie d in het onderzoe k werd leesbevordering als volg t is e r blijk t een duid elij k verband te bestaan t u s gedefin ieerd alle activi tei t en die erop gerich t sen de mate waarin men zijn instemming be zijn het vrijwillig e n zelfstan dig leze n van boe tuigt met de uitspraak dat leesbevo rderi ng ken door l eerlingen te b evo rdere n doorgaans een verwaarloosd geb ied is en de tij d die men zel f aan leesbevo rd ering besteedt 1990 1 moer 31 hoe min der t ijd men eraan besteedt des te meer van een nieuwe aantrekkelijke schooltelevisie onderschrijft men de uitspraak serie ten dienste van l ees bevo rderin g een ruime meerderh ei d va n de docenten com he t merendeel van alle res p ond enten blijkt bineert bij leesbevordering het gebruik van de overigens van mening dat het zien van verfilmde metho de met ee n eigen we rkwij ze slechts een boeken b ijdraa gt tot het l ezen van die b oeken klei n deel verlaat zich geheel op de meth o de door de leerlingen terwij l een d erd e dee l volle di g een eigen werk d e serie geef mij maar ee n b oek is door bij w ij ze volgt o verigen s vindt b ij na de he lft van na een derde deel van alle res ponden ten met alle respondenten dat de gebruikte methode te name d ocenten uit mavo en havo vwo ge weini g aandac ht b es teedt aan l eesbevorde ring heel of gedeeltelijk o p video op genomen er k an echter geen d uidelijk verband worden er is een duid elij ke samenhang tussen he t vastgesteld tusse n de me thod e di e men geb ruikt opgenomen hebben van d e serie e n de mening en de we rkwijze die men bij l ees bevo rdering ove r de gebruikte metho d e docenten die vin volgt d e n dat d e metho de nederl an ds te weinig aan bij de di dac ti sche werkvormen is het schrifte dacht besteedt aan leesbevordering hebben de lij k leesverslag favo r iet d aarna het m ondelin g programm a s vaker op vi deo o pge nomen van leesverslag bijna de helft van de docenten be d egenen die de p rogramma s niet hebben o p ge spreekt ook zelf boeken verder blijkt dat drie n o men zegt de hel ft niet van deze uitze ndinge n vierde d eel van de do centen het van wezenlijk o p de hoogte te zijn gewees t d e docenten die belang acht om ook zelf voor te l ezen in de klas de programma s reeds in de lessen hadd en ge overig e ns benadrukt men bij d e eval uatie va n bruikt wa ren er duid e lij k tevreden over e n b oeken d uidelijk m eer de a ffectieve asp ecte n waardeerden de bruikbaarheid ervan met een s d an de cognitieve as pecten d iverse v ragen van de enquete hadden be wat het titel aanb od betreft is men h et in het trekk ing o p wen se n en su ggesties van docenten algemeen oneens met de uitspraak dat dit be b etr effend e d e samenstellin g va n een schoo l te p erkt moet blijven tot boeken die de leerlingen levisieserie leesb evor d eri ng gevraagd naar waarderen of he t ver a nt woordejeu gdboek i n het te k iezen uitgangsp unt t hem a genre dit verband komt wel een duidelijke s amen auteur dan wel op zichzelf staa nde titel s hang naar vo ren me t schoolty pe b ij het lbo blijkt men in meerd erheid voork eur te hebb en m enen aanzie nlijk meer docenten d at het titel voor thema s bij het mavo zijn er naar verhou aanbod moet aa n sluiten bij boeken die leerlin ding ook veel docenten die een voo rkeur ui t gen waard eren dan bij h et mavo e n havo sp reken voor op zichze lf staande titels al s v w o wat b e tr eft h et vera ntwoorde jeu gdboek tweede voorkeu r komt bij h et l s o genre naar zi tten lbo en mavo docenten o p een lijn zij voren en bij het xnvo v w o auteurs bij the vi nden vake r dat de ke u ze zich tot deze boeken ma word en als favoriete ond erwerp en ge moet be p erken dan de havo vwo docenten noemd liefdeverliefdhei d tweede wereld ruim de helft van de resp ondenten vin dt het oorlog en avonturen wa t betreft de inhoud verd er va n bela ng o m in h et k ader van lees van de p rogramma s kent men het meeste be bevorderin g recen t verschene n boeken aan te l ang toe aan het visual iseren van fragmenten bi ede n al is tegelij kertij d een evengro t e groep van het betreffende b oek en vervolgens aan het het erover eens dat h et ondoe nlij k is om goed i n beeld bre ngen van de m aatsch app elij ke en op de hoogte te blijven van het actuele aan his torische con text van dat boek bod de overgrote meerderheid van de onder ruim ee n vi erde deel van alle resp ond enten vraag de docenten vi ndt da t d e programma s maakt welee ns geb ruik van video bij de lessen moeten worden ondersteund d oor ee n handlei nederlands in de onderbouw al s belangrijk ste din g met l essuggesties en verwerkingsmate motief voor gee n gebru ik voert men aan het riaal voor de leerlingen ontbre ken van geschi kte prog ramma s d e do ce nten die zelden of nooit vi deo gebrui ken blij beslui t ken toch overwege nd p ositief te staan tegen over schoolt el evisie bij na t wee der de deel van de bruikbaarheid van geef mij maar ee n b oek h en zegt waarschijnlij k gebru ik te zullen make n een serie leesbevorde rin g die d e not aan h e t 32 moer 1990 1 ein d van vorig sch ooljaar uitzond werd in h et foru m onderzoe k gewaardee rd als goed he t geen aa n toont da t deze docenten vinden d at schooltele visie een wezenlijk e bijdrage kan leveren aan leesbevordering in d e o nderbouw van het a van aken van de leur voor t gezet onder wijs compromis i n een nieuwe serie zouden vanuit een thema tisch p erspectief vooral gevisualiseerde frag c e v o actie werkgroep menten van de b ehan del de boe ken alsmede de maatschappelijk e e n h istorische co n text ruime beoordeling samenvatting aandacht moete n krijgen nederlands v w o omdat heel wat docente n onwetend b lijken omtrent het aanbod aa n sch ooltelevisiepro gramma s is intensievere voorlic h ting vanui t d e i n uitleg van i november 1989 is een nieuw b in not gewenst dend correctievoorschrift voor de samenvatting v w o gep ubliceerd het zal gelden totdat h et onder welke concrete voorwaarden k an d e examen k an worde n afgenomen vol gens het school t v o p timale ondersteuning bieden aan nieuwe eindexamenp rogramma da t in voorb e de l ees bevorderingsactiviteiten door docenten reiding is commissie b raet men den kt aan wel ke voorbeelden zijn van geslaagde inte d rie tot vijfjaar gratie van het me dium t v in literatuurlessen h et nieuwe voorsc hrift is een compromis h et wie b eschrijft die eens voor moer anal ytisch beoordelingssc hema is vervangen door een tekst s tructu urschema bij de beoor literatuur d eling staat niet meer een in formatie element centraal maar een zogenaamde teksteenheid lil j van 1988 het verband tussen televisie kij tek stbl o k ko pp eling van een aantal samen han ken en vrijetijdsleien een dwarsdoorsnedestu gende alinea s die in pedagogische studieen jrg 65 nr to binnen zo n teks teenh ei d verdeel t d e l era ar h e t maartense k 1988 schooltelevisie enjeugdlite maximaal aantal t oe te kennen punten naar eigen ratuur de projecten van de nederlandse on inzicht d aarbij hou dt hij zij re kening m et de derwijstelevisie in leesgoed jrg i s nr i informa tie de verbanden en de formu l ering in zon a h m van 1988 cijfers over onderwijstelevi eigen woorden in de toelich ting b ij de o pen sie in het schooljaar ig8y 1g88 not hilversum b rief ngl weekblad oktober 1988 fo rmuleer d en wij namens een hon d erdtal scholen onze b ezwaren tegen het analytische mode l het h uidige b eoordelingsvoorschr ift lost een groot aantal wezenl ij ke p rob lemen op wij h ebben de staatssecretaris cevo en i nspectie geme ld het model is werkb aar kwaliteitsverhogen d en rechtvaardiger t en aan zien van de leerlingen z ij k u nnen naar i nzet en p restati e worden beoor deeld het conflict is b ij deze o pgel ost wij overwegen d a n ook zo spoedig mogel ij k onze status van actiewer kg roep te wijz i gen h et compro mis is n og geen co nsen su s o p de studiedag van levend e tale n waa rvoor alle sch o len waren uit geno digd 16 sep temb e r 1989 verklaarde de vertegenwoordiger van levend e 1990 1 moer 33